Inicjatywa Trójmorza  zainicjowana w 2015 roku przez Polskę i Chorwację, jest formatem współpracy trzynastu państw Unii Europejskiej położonych między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym.

Trójmorze nie ma ambicji zastępowania Unii Europejskiej – przeciwnie, ma wzmacniać jej spójność poprzez podniesienie odporności państw Europy Środkowo-Wschodniej. Aby ocenić faktyczną pozycję regionu, konieczne jest zestawienie jego potencjału z dwoma kluczowymi aktorami: Niemcami, będącymi największą gospodarką UE, oraz Rosją, która pozostaje podstawowym zagrożeniem militarnym dla państw Trójmorza i główną siłą oddziałującą na ich priorytety obronne:

- Od momentu powołania inicjatywy, zbiorcza potęga gospodarcza regionu systematycznie rośnie. Wzrost ten napędza zarówno rozwój największych gospodarek, jak i rozszerzenie współpracy o kolejne państwo – Grecję – w 2023 roku. W efekcie Pe Trójmorza, choć jeszcze kilka lat temu wyraźnie niższa od Pe Niemiec i Rosji, pod koniec analizowanego okresu praktycznie się z nimi zrównuje – komentują eksperci Instytutu Nowej Europy.

Samorządowy Kongres Trójmorza to prestiżowe, międzynarodowe wydarzenie organizowane od 2021 roku przez Województwo Lubelskie. Kongres stanowi platformę współpracy 13 państw Inicjatywy Trójmorza oraz krajów stowarzyszonych (Ukraina, Mołdawia, Albania i Czarnogóra), skupiającą się na rozwoju infrastruktury, bezpieczeństwa, innowacji i współpracy transgranicznej. W minionych pięciu edycjach Kongresu wzięło udział ponad 5000 uczestników z ponad 25 krajów, w tym przedstawiciele rządów, samorządów, biznesu i nauki. Wydarzenie odbywa się pod Patronatem Honorowym Prezydenta RP. Na Kongres Trójmorza zapraszani są przedstawiciele ponad 350 regionów Inicjatywy Trójmorza. Kongres Trójmorza to wydarzenie wielowymiarowe. Wśród wydarzeń towarzyszących znajduje się Forum Gospodarcze, sesja naukowa Sieci Uniwersytetów Trójmorza oraz Forum Młodych Trójmorza. Najbliższa edycja Kongresu rozszerza się o Forum Bezpieczeństwa adresowane do samorządów z obszaru Trójmorza.

Forum Gospodarcze kompleksowo wspiera ofertę małych i średnich przedsiębiorstw z województwa lubelskiego. Celem Forum jest tworzenie warunków dla rozwoju przedsiębiorczości oraz obsługi inwestora, a także budowania trwałych relacji gospodarczych oraz wymiany doświadczeń i inspiracji w dziedzinie gospodarki. Podczas Forum poruszone zostaną zagadnienia m.in.: Kobiece Lubelskie, Innowacje, przedsiębiorczość B2B Zone/ Exhibition Zone, 20-lecie Marki Lubelskie oraz współpraca międzynarodowa. Forum Gospodarcze to unikalna platforma do nawiązywania kontaktów, podpisywania porozumień, prezentowania technologii i rozwiązań, które budują realne możliwości współpracy gospodarczej regionów w dobie globalnych napięć.

Forum Bezpieczeństwa to kluczowe wydarzenie towarzyszące Samorządowemu Kongresowi Trójmorza, poświęcone wyzwaniom i szansom w obszarze szeroko pojętego bezpieczeństwa regionów skupionych w projekcie Sieci Regionów Trójmorza. W jego centrum znajduje się wymiana doświadczeń i budowa współpracy między samorządami, organizacjami, ekspertami oraz przedstawicielami biznesu z 13 krajów Inicjatywy Trójmorza. Podczas Forum poruszone zostaną zagadnienia m.in.: odporności lokalnej, bezpieczeństwa zdrowotnego i społecznego, ochrony infrastruktury krytycznej, cyberbezpieczeństwa oraz roli samorządów w reagowaniu na kryzysy. Współorganizatorem Forum Bezpieczeństwa jest Defence24.

W Pałacu Prezydenckim w Bratysławie odbyły się zarówno rozmowy „w cztery oczy” jak i rozmowy plenarne delegacji pod przewodnictwem Prezydentów Polski i Słowacji.

Karol Nawrocki w czasie konferencji prasowej podkreślił, że Polska i Słowacja są nie tylko sąsiadami, ale są sprawdzonymi przyjaciółmi. – W latach 2022–24 polscy piloci brali udział w patrolowaniu przestrzeni powietrznej Słowacji, a kiedy doszło do złamania polskiej granicy za sprawą rosyjskich dronów Pan Prezydent i Słowacja w sposób jednoznaczny zadeklarowali solidarność z Polską – przypomniał.

Jak podkreślił Prezydent RP, dla Polski i dla Słowacji Grupa Wyszehradzka, Inicjatywa Trójmorza, formaty takie, jak B9 i cała odpowiedzialność za wschodnią flankę NATO i Europę Środkowo–Wschodnią jest zasadniczym celem. – Te formaty zbliżają nas do siebie i dają naszym państwom możliwość reakcji w ramach NATO czy UE w sprawach, które są ważne dla naszego bezpieczeństwa, gospodarki i ekonomii – powiedział.

Karol Nawrocki akcentował, że „w budowaniu osi północ–południe, która jest bardzo ważna dla naszego bezpieczeństwa i gospodarki, potrzebujemy realnej budowy infrastruktury drogowej”. – Deklaracja Prezydenta Pellegriniego, że trasa R4, która jest częścią Via Carpatia jest w procesie budowy, który znajdzie swój finisz w ciągu kilku lat, jest ważna dla naszych inwestorów, przedsiębiorców i dla naszych możliwości rozwijania współpracy gospodarczej – dodał.

Zaproponowałem po spotkaniach z Prezydentem Donaldem Trumpem, aby Polska, w jak najkrótszym czasie, stała się hubem dla dostaw gazu ze Stanów Zjednoczonych. Mamy w Polsce terminal w Świnoujściu, mam nadzieję, że niedługo zakończy się budowa terminala pływającego na Bałtyku, mamy ze Słowacją interkonektor. Rozwój infrastrukturalny Polski i nasza współpraca będzie prowadzić nas do niezależności od Rosji w całym regionie – powiedział Prezydent RP.

Podczas konferencji prasowej Karol Nawrocki przekazał, że rozmowy z Peterem Pellegrinim dotyczyły również kwestii migracji. – Nasze wspólne stanowisko jest jasne i mam nadzieję, że przekonamy do niego naszych partnerów z Budapesztu i Pragi – Polacy i Słowacy czują się w swoich krajach gospodarzami. Ani ja, ani Prezydent Pellegrini, nie zgodzimy się na to, żeby o procesie migracji w naszych krajach, który jest zagrożeniem dla naszego bezpieczeństwa, decydowała Bruksela, decydowała Unia Europejska. Cieszę się, że jesteśmy w tej sprawie po tej samej stronie – podkreślił.

Podczas wizyty w Bratysławie Karol Nawrocki spotkał się także z Przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego Republiki Słowackiej Richardem Rašim. Polski przywódca rozmawiał również z Premierem Republiki Słowackiej Robertem Fico.

Na zakończenie wizyty Prezydenci Polski i Słowacji: Karol Nawrocki i Peter Pellegrini wzięli udział w ceremonii złożenia wieńców przed Pomnikiem Bramy Wolności, upamiętniając ofiary reżimów komunistycznych w Polsce i Czechosłowacji.

W czasie wizyty Prezydentowi towarzyszyli: szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz oraz zastępca szefa gabinetu Prezydenta Jarosław Dębowski.

24 listopada Prezydent RP uda się z wizytą do Czech, a 3 grudnia weźmie udział w szczycie Grupy Wyszehradzkiej, który odbędzie się na Węgrzech.

Za: Kancelaria Prezydenta RP (https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/wizyta-prezydenta-rp-na-slowacji,109721)

Podczas pięciu edycji Kongresu w latach 2020-2025 wzięło udział ponad 5000 uczestników z 24 krajów, odbyły się 104 panele dyskusyjne, a w Lublinie gościliśmy 64 delegacje zagraniczne. Skala i międzynarodowy charakter wydarzenia potwierdzają jego rosnącą rolę w dialogu regionu Trójmorza.

My, kraje reprezentujące Europę Środkową, Wschodnią (…) za sprawą Inicjatywy Trójmorza, Via Baltica i Via Carpatia dzielimy się po prostu nie tylko własnym głosem i własną wizją budowania wspólnoty obywatelskiej, ale już konkretnymi efektami pokazującymi, że kraje bałtyckie, kraje Europy Środkowej, Wschodniej potrafią realizować ważne dla nas infrastrukturalne projekty - podkreślił Pan Prezydent podczas swojej wizyty w Wilnie w ubiegłym miesiącu.

Te słowa doskonale oddają idee Kongresu Trójmorza, który łączy środowiska polityczne, akademickie i gospodarcze wokół wspólnego celu, budowy silnej, zintegrowanej i współpracującej Europy Środkowej i Wschodniej.

Warto wspomnieć, że w kwietniu 2025 roku Polska była gospodarzem 10. jubileuszowego Szczytu Inicjatywy Trójmorza. Podczas spotkania podkreślono znaczenie współpracy infrastrukturalnej i gospodarczej w regionie oraz wzmocnienie spójności w Europie Środkowej i Wschodniej. W tym roku forum współpracy zostało poszerzone o nowych członków – Albania i Czarnogóra dołączyły do Inicjatyw Trójmorza w charakterze stowarzyszonych państw uczestniczących, natomiast nowymi partnerami strategicznymi zostały Hiszpania i Turcja. Już wiadomo, że kolejny 11. szczyt odbędzie się w Chorwacji w 2026 roku.

Podczas przyszłorocznej edycji Kongresu spotkają się przedstawiciele administracji, biznesu i nauki z 13 państw Inicjatywy oraz z państw stowarzyszonych (Ukraina, Mołdawii, Czarnogóra oraz Albania) jak i strategicznych partnerów z Komisji Europejskiej, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Republiki Federalnej Niemiec, Japonii, Turcji oraz Hiszpanii. W poprzednich edycjach Kongres przyczynił się m.in. do powstania Sieci Regionów Trójmorza, Sieci Turystycznej Trójmorza, Sieci Uniwersytetów oraz Partnerstwa Regionów na rzecz Via Carpatia.



Szósta edycja Kongresu będzie kontynuowała sprawdzone formaty jednocześnie wprowadzając świeże inicjatywy. Uczestnicy będą mogli wziąć udział w panelach dyskusyjnych, debatach regionów, rozmowach o kulturze oraz Forum Gospodarczym, a także korzystać z praktycznych propozycji nawiązania kontaktów, takich jak: rozmowy B2B, spotkania kuluarowe, przestrzeń wystawiennicza, Meet&Greet i wizyty studyjne.

Nowością przyszłorocznej edycji będzie Forum Bezpieczeństwa, skupione na zagadnieniach związanych z polityką bezpieczeństwa, obronnością, cyberbezpieczeństwem i odpornością społeczeństwa.

Towarzyszyć Kongresowi będzie również Forum Młodych, które stworzy przestrzeń dla młodego pokolenia do wyrażenia swoich opinii, wymiany doświadczeń związanych z aktualnymi trendami na rynku pracy.

Już dziś zapraszamy Państwa do udziału w wydarzeniu by wspólnie wyznaczać kierunki współpracy w dynamicznie zmieniającej się Europie. Więcej szczegółów na stronie www.congress.lubelskie.pl, oraz w kongresowych social mediach.

W ramach konferencji odbyły się dwa panele dyskusyjne. Panel I Trójmorze przestrzenią współpracy naukowej i unijnej dyplomacji parlamentarnej moderowany przez prof. KUL, Przewodniczącego Sejmiku WL Mieczysława Rybę. W panelu nakreślono perspektywę współpracy uniwersytetów Trójmorza, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości wymiany naukowej oraz wspólnych programów badawczych, tak dotykających wspólnego dziedzictwa kulturowego, politycznego i religijnego, jak i możliwości współpracy gospodarczej i militarnej. Dyskutowano o kwestii zaangażowania naukowców z różnych dziedzin i dyscyplin naukowych, a także możliwości wykorzystania badań dla realizacji planów współdziałania krajów Trójmorza na różnych polach. Kolejny temat dotyczył stosunku instytucji unijnych (w tym Parlamentu Europejskiego), a także największych krajów UE do Inicjatywy Trójmorza. Omawiano możliwe pola współpracy i kwestie sporne (zielony ład, stosunki z USA, modele jednoczenia Europy). W panelu wzięli udział Jego Ekscelencja Pan Josip Paro, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Republiki Chorwacji w Królestwie Belgii, Jej Ekscelencja Pani Daniela Morari, Ambasador, Szef Misji Republiki Mołdawii przy Unii Europejskiej, Pan Serhiy Tereshko, Zastępca Szefa Misji Ukrainy przy Unii Europejskiej, Pan Arkadiusz Mularczyk - Poseł do Parlamentu Europejskiego, Pan Moray GILLAND przedstawiciel Komisji Europejskiej, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej oraz prof. Agnieszka Orzelska-Stączek z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Drugi panel Regionalny wymiar współpracy w ramach Inicjatywy Trójmorza – od koncepcji do realizacji poświęcony był roli samorządów w rozwoju Inicjatywy Trójmorza (3SI), flagowego regionalnego projektu mającego na celu budowę infrastruktury transgranicznej oraz poprawę łączności i integracji regionu. Rozmawiano o dotychczasowych osiągnięciach Inicjatywy Trójmorza, np. budowa drogi szybkiego ruchu Via Carpatia i jej znaczenia dla regionów. Ponadto, przedstawiono pomysły na nowe obszary pogłębienia współpracy w ramach Inicjatywy Trójmorza, takie jak poprawa infrastruktury (wykorzystywanej dla celów rozwojowych, jak również mobilności wojskowej i zaopatrzenia oraz pomocy humanitarnej), oraz potencjał zbliżenia regionów Ukrainy do Inicjatywy Trójmorza. W panelu głos zabrali przedstawiciele regionów Pan Jarosław Stawiarski, Marszałek Województwa Lubelskiego, Pan Milan Majersky, Przewodniczący Samorządowego Kraju Preszowskiego (Słowacja), Pani Violeta Labazyuk, Przewodnicząca Chmielnickiej Rady Obwodowej (Ukraina), Pani Małgorzata Jarosińska-Jedynak, Członek Zarządu Województwa Podkarpackiego. Dyskusja moderowana była przez dr Konrada Popławskiego z Ośrodka Studiów Wschodnich.

W ramach sformalizowanej w 2021 roku Sieci Regionów Trójmorza współpracuje ściśle już 28 samorządów z 8 krajów. Najważniejsze dla nas obecnie kwestie to poprawa rozwoju gospodarczego na osi północ-południe wzdłuż wschodniej granicy UE, regionów coraz bardziej zagrożonych wykluczeniem z uwagi na toczącą się poza granicą wojnę, jak ważny gospodarczo jest to obszar pokazują dane: 13 państw członkowskich Inicjatywy Trójmorza to ponad jedna czwarta ludności UE, 120 milionów obywateli i wysoko wykwalifikowana siła robocza. Kolejną kwestią jest poprawa przepustowości transportowej i infrastruktury wzdłuż wschodniej granicy UE i ważnej obecnie trasy Via Carpatia oraz odchodzących od niej kanałów komunikacji do Ukrainy i Mołdawii. Region pełni rolę “bramy wschodniej” Unii Europejskiej, dlatego infrastruktura transportowa i społeczna traktowana jest jako element zarówno rozwoju gospodarczego jak i obejmującego kwestie bezpieczeństwa nie tylko Europy Środkowej i Wschodniej, ale także całej Unii Europejskiej.

W trakcie panelu dyskutowano o znaczeniu dywersyfikacji źródeł energii dla suwerenności państw, roli wspólnych projektów infrastrukturalnych i obronnych, walce z zagrożeniami hybrydowymi i cyberatakami, polityce spójności i solidarności w ramach UE i NATO, czy o możliwości rozszerzania współpracy o nowe kraje i środowiska.

Inicjatywa Trójmorza stanowi istotny filar bezpieczeństwa regionalnego, opierając się na współpracy infrastrukturalnej, energetycznej, obronnej i cybernetycznej. Dywersyfikacja źródeł energii wzmacnia niezależność państw i redukuje ryzyko szantażu, natomiast wspólne projekty komunikacyjne i obrona przed zagrożeniami hybrydowymi oraz cyberatakami podnoszą odporność regionu. Ważną rolę odgrywa również polityka spójności i solidarności, która wzmacnia pozycję państw w strukturach UE i NATO. Poszerzanie współpracy o inne kraje oraz wzmacnianie potencjału gospodarczego sprzyjają budowie szerokiej, stabilnej architektury bezpieczeństwa w Europie Środkowo-Wschodniej. Silna współpraca gospodarczo-dyplomatyczna pozwala przyciągać nowe inwestycje, rozwijać stabilność ekonomiczną i tym samym pośrednio wzmacniać poziom bezpieczeństwa całego regionu Międzymorza.

Marszałek Stawiarski w swojej wypowiedzi akcentował istotność podejmowanych przez Województwo Lubelskie działań oraz samej inicjatywy, zwracając szczególną uwagę na rozwój współpracy międzyregionalnej w ramach krajów Inicjatywy Trójmorza. Województwo Lubelskie jest inicjatorem powołania Sieć Regionów Trójmorza, która stała się formatem bezpośredniej współpracy między samorządami z dwunastu (obecnie trzynastu) państw Inicjatywy Trójmorza. Deklaracja o utworzeniu Sieci, zwana Deklaracją Lubelską, została podpisana podczas Samorządowego Kongresu Trójmorza w dniu 29 czerwca 2021.

Corocznym miejscem spotkań członków sieci jest Samorządowy Kongres Trójmorza odbywający się w Lublinie od 2021 roku. Stanowi on platformę stałej dyskusji i porozumienia samorządów skupionych wokół flagowych inwestycji Trójmorza, jaką jest trasa Via Carpathia w połączeniu z komplementarnymi projektami kluczowymi, takimi jak: Rail Baltica, Via Baltica. Podczas pięciu edycji Kongresu wzięło w nim udział ponad 5000 uczestników ze świata administracji, samorządów, przedstawicieli rządowych i biznesu. Uczestniczyło kilkadziesiąt oficjalnych delegacji zagranicznych z kilkunastu krajów świata.

Z przyjemnością informujemy, że szósta edycja Kongresu Trójmorza została zaplanowana na 27-28 maja 2026 roku.

Spotykamy się dziś, by wspólnie uczcić dziesiątą rocznicę powstania Trójmorza – inicjatywy, która zrodziła się z potrzeby głębszej integracji – przede wszystkim – gospodarczej, infrastrukturalnej, naszej części Europy – Europy Środkowej – mówił Prezydent RP podczas sesji otwierającej Szczyt.

Format ma już dekadę, Trójmorze umocniło swoją funkcję jako jedno z istotnych narzędzi wzmacniania relacji transatlantyckich zarówno w wymiarze politycznym, jak i gospodarczym.

Jednocześnie – jak podkreślał Andrzej Duda – jako projekt państw należących do wspólnoty europejskiej, Inicjatywa Trójmorza – również poprzez działania na rzecz pogłębiania relacji euroatlantyckich – wzbogaca i wzmacnia Unię Europejską.

Obecnie Trójmorze to 140 projektów priorytetowych, dwa fundusze inwestycyjne i kolejny w fazie projektowej, a także rozbudowana sieć partnerstw oraz wiele inicjatyw oddolnych, obejmujących współpracę regionalną, naukową i gospodarczą. Do najistotniejszych z perspektywy strategicznych interesów Rzeczypospolitej należą: interkonektory gazowe z Litwą i Słowacją, droga ekspresowa Via Carpatia, kolejowy korytarz sieci bazowej TEN–T Bałtyk–Adriatyk, Rail–2–Sea – połączenie kolejowe pomiędzy portami w Gdańsku i Konstancy.

W warszawskim Szczycie udział wzięli:

• Prezydent Bułgarii Rumen Radev; 
• Prezydent Litwy Gitanas Nausėda;
• Prezydent Estonii Alar Karis;
• Prezydent Albanii Bajram Begaj;
• Prezydent Czech Petr Pavel;
• Prezydent Czarnogóry Jakov Milatović;
• Prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs;
• Prezydent Węgier Tamás Sulyok;
• Prezydent Słowacji Peter Pellegrini;
• Pełniący obowiązki Prezydenta Rumunii Ilie Bolojan;
• Premier Chorwacji Andrej Plenković;
• Wicepremier, Minister Infrastruktury i Rozwoju Regionalnego Mołdawii Vladimir Bolea;
• Wicepremier ds. odbudowy Ukrainy Oleksii Kuleba;
• Minister Spraw Zagranicznych Grecji Georgios Gerapetritis;
• Minister Infrastruktury Słowenii Alenka Bratušek;
• Minister Transportu i Infrastruktury Turcji Abdülkadir Uraloğlu;
• Sekretarz Generalny i Wiceminister Spraw Zagranicznych Austrii Nikolaus Marschik;
• Sekretarz Stanu ds. UE Hiszpanii Fernando Sampedro Marcos;
• P.o. Asystenta Sekretarza Stanu w Biurze Spraw Międzynarodowych w Departamencie Energii USA Tommy Joyce;
• Ambasador Republiki Federalnej Niemiec w Polsce Viktor Elbling;
• Ambasador Japonii w Polsce Akira Kono;
• Dyrektor ds. polityki energetycznej w Dyrekcji Generalnej ds. Energii Komisji Europejskiej Cristina Lobillo Borrero.
Z uczestnikami zdalnie połączył się Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

Prezydent Andrzej Duda podczas wspólnej konferencji prasowej z Prezydentem Litwy Gitanasem Nausėdą oraz Premierem Chorwacji Andrejem Plenkovićem podsumował rozmowy liderów państw 10. szczytu Inicjatywy Trójmorza. Rozmowy dotyczyły m.in. przyszłych inwestycji w ramach forum współpracy, w tym rozwoju infrastruktury energetycznej i transportowej oraz kwestii bezpieczeństwa państw naszego regionu.

W tym roku forum współpracy zostało poszerzone o nowych członków – Albania i Czarnogóra dołączyły do Inicjatyw Trójmorza w charakterze stowarzyszonych państw uczestniczących, natomiast nowymi partnerami strategicznymi zostały Hiszpania i Turcja.

Szczytowi towarzyszyło również Forum Biznesu

Wspólna deklaracja 10. szczytu Inicjatywy Trójmorza [PL/EN]

Za: Kancelaria Prezydenta RP (https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/warszawa-10-szczyt-trojmorza,100853)

W 32 panelach dyskusyjnych wystąpiło 187 prelegentów. Dyskusje dotyczyły transportu, bezpieczeństwa energetycznego, turystyki oraz przyszłości współpracy międzyregionalnej.

Zapraszamy do obejrzenia krótkiego podsumowania V edycji Kongresu!