Forum Międzynarodowe w ramach głównej Agendy Samorządowego Kongresu Trójmorza skupiło liderów politycznych, dyplomatów i ekspertów z regionu Trójmorza, koncentrując się na współpracy transgranicznej, bezpieczeństwie energetycznym oraz roli regionów  w kształtowaniu europejskiej stabilności.  

Pierwszy dzień Forum został zainaugurowany przez prof. dr Marielę Modevę, Wiceminister Turystyki Bułgarii. Minister mówiła o roli turystyki jako jednym z najbardziej naturalnych sposobów budowania zaufania, więzi gospodarczych i silniejszego poczucia wspólnej tożsamości między regionami. Dodała, że Bułgaria i Polska mają duże możliwości rozwijania współpracy w zakresie turystyki, wymiany kulturalnej, inwestycji oraz łączności infrastrukturalnej w ramach Inicjatywy Trójmorza. W ramach rozwijanych wspólnie działań z inicjatywy partnerów z Bułgarii, podczas Samorządowego Kongresu Trójmorza w 2025 r., została podpisana Deklaracja w sprawie utworzenia Sieci Turystycznej Trójmorza (3Seas Tourism Network). Sieć jest inicjatywą realizowaną we współpracy Województwa Lubelskiego, Ministerstwa Turystyki Republiki Bułgarii, Lubelskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej oraz Stowarzyszenia Bułgarskich Gmin Morza Czarnego. Jej celem jest wspieranie rozwoju gospodarki turystycznej, wzmacnianie regionalne marki i budowanie spójnej oferty turystycznej regionów Europy Środkowo-Wschodniej. 

Rozwijaniu sieci turystycznej poświęcony był panel o turystyce jako narzędziu rozwoju regionów i współpracy międzynarodowej. Kolejno paneliści dyskutowali o geopolitycznych wyzwaniach UE w kontekście Inicjatywy Trójmorza, sporcie jako inwestycji w przyszłość regionu. Program uzupełniła rozmowa Katarzyny Kochaniak-Roman Dyrektor Marketingu i Komunikacji Polskiego Komitetu Olimpijskiego z Bartoszem Zmarzlikiem, sześciokrotnym indywidualnym mistrzem świata na żużlu. Wśród prelegentów pierwszego dnia Forum znaleźli się m.in.: dr hab. Przemysław Czarnek, prof. KUL, Poseł na Sejm RP, prof. Fabrizio Giulimondi, Dziekan Kolegium Nauk Prawnych Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika, Radosław Piesiewicz, Prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego jak również Czesław Lang, srebrny medalista igrzysk olimpijskich, dyrektor generalny Tour de Pologne. 

Drugi dzień wydarzenia otworzył Premier Polski w latach 2017-2023, Prezydent Europejskiej Partii Konserwatystów i Reformatorów Mateusz Morawiecki. Premier w swoim wystąpieniu podkreślał, jak duży potencjał ma Europa Środkowo-Wschodnia, aby stać się jednym z motorów rozwoju całej Europy. Trójmorze to nasza szansa na silne połączenia gospodarcze, infrastrukturalne, energetyczne i cyfrowe. To Via Carpatia, Rail Baltica i obronna. 

Najważniejszym punktem drugiego dnia wydarzenia było podpisanie Memorandum w sprawie Lubelskiego Centrum Obliczeń Kwantowych pomiędzy Samorządem Województwa Lubelskiego, Politechniką Lubelską, Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetem Medycznym w Lublinie, Uniwersytetem Przyrodniczym  w Lublinie, Katolickim Uniwersytetem Lubelskim Jana Pawła II. Partnerzy memorandum podjęli się wspólnego przedsięwzięcia, którego efektem będzie uruchomienie komputera kwantowego. Inwestycja wesprze badania uczelni i usprawni zarządzanie danymi w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubelskiego. 

Drugi dzień Forum Międzynarodowego obejmował debaty o boomie inwestycyjnym, bezpieczeństwie energetycznym, polsko-ukraińskiej współpracy transgranicznej, infrastrukturze podwójnego zastosowania. Nie zabrakło również debat o kulturze czy też dyskusji wokół środowiska i klimatu Trójmorza.

Wśród prelegentów drugiego dnia Forum znaleźli się m.in. Beata Daszyńska – Muzyczka, Prezes Three Seas Business Council oraz Paweł Nierada, współzałożyciel tej organizacji, Haris Dalkitzis, Zastępca Gubernatora greckiego regionu Wschodnia Macedonia i Tracja, Christian Debève, Przewodniczący Komisji francuskiego Regionu Grand Est, Andriy Sheketa, wiceprzewodniczącego Zakarpackiej Rady Obwodowej (Ukraina), Simion Cretu, Dyrektor Generalny Agencji Rozwoju Regionalnego “Centru” z Rumunii, a także prof. dr hab. inż. Roman Niżnikowski, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego.  

Istotnym punktem Forum Międzynarodowego była sesja Meet&Greet dedykowana gminom i NGO-som, w której wzięli udział partnerzy z Polski, Austrii, Grecji, Rumuni i Ukrainy prezentując swoje najlepsze projekty i poszukując partnerów do kolejnych przedsięwzięć. 

Inicjatywa Trójmorza, obejmująca 13 państw, umacnia swoją pozycję jako jeden z najbardziej dynamicznych regionów Europy. W Dubrowniku podkreślano znaczenie rozwoju infrastruktury transportowej na osi północ–południe, a także projektów energetycznych i cyfrowych, które mają kluczowe znaczenie dla dalszego wzrostu i zwiększania odporności gospodarek.

Wyraźny akcent pierwszego dnia położony został na rolę Polski jako jednego z liderów inicjatywy. Prezydent RP Karol Nawrocki w swoim wystąpieniu wskazywał, że Trójmorze wzmacnia konkurencyjność Europy i przyczynia się do pogłębiania współpracy w regionie.

”Polska pełni rolę zarówno państwa założycielskiego, jak i nieustannego orędownika tej inicjatywy; postrzegam tę inicjatywę jako podstawę konkurencyjności Europy i motor współpracy transatlantyckiej” – podkreślał Prezydent.

Z polskiej perspektywy szczególnie mocno wybrzmiała kwestia relacji transatlantyckich, Prezydent podkreślał znaczenie współpracy ze Stanami Zjednoczonymi jako strategicznym partnerem oraz potrzebę dalszego zaangażowania w rozwój inicjatywy.

Prezydent Polski odbył w Dubrowniku także szereg spotkań bilateralnych m.in. z Sekretarzem Energii USA Chrisem Wrightem oraz Premierem Republiki Chorwacji Andrejem Plenkoviciem jak i z przedstawicielami polskiego biznesu uczestniczącymi w Forum Biznesu.

Rozmowy dotyczyły współpracy w ramach Trójmorza, bezpieczeństwa regionu oraz realizacji wspólnych projektów infrastrukturalnych, w tym w obszarze energetyki i transportu. Istotnym elementem była również promocja polskiego potencjału gospodarczego oraz roli Polski jako ważnego ogniwa w regionalnym systemie energetycznym.

Podczas szczytu w Dubrowniku do Inicjatywy jako partner strategiczny dołączyły Włochy.

Deklaracja XI Szczytu Inicjatywy Trójmorza

Autor zdjęcia: © Grzegorz Jakubowski/KPRP