Inicjatywa Trójmorza, obejmująca 13 państw, umacnia swoją pozycję jako jeden z najbardziej dynamicznych regionów Europy. W Dubrowniku podkreślano znaczenie rozwoju infrastruktury transportowej na osi północ–południe, a także projektów energetycznych i cyfrowych, które mają kluczowe znaczenie dla dalszego wzrostu i zwiększania odporności gospodarek.

Wyraźny akcent pierwszego dnia położony został na rolę Polski jako jednego z liderów inicjatywy. Prezydent RP Karol Nawrocki w swoim wystąpieniu wskazywał, że Trójmorze wzmacnia konkurencyjność Europy i przyczynia się do pogłębiania współpracy w regionie.

”Polska pełni rolę zarówno państwa założycielskiego, jak i nieustannego orędownika tej inicjatywy; postrzegam tę inicjatywę jako podstawę konkurencyjności Europy i motor współpracy transatlantyckiej” – podkreślał Prezydent.

Z polskiej perspektywy szczególnie mocno wybrzmiała kwestia relacji transatlantyckich, Prezydent podkreślał znaczenie współpracy ze Stanami Zjednoczonymi jako strategicznym partnerem oraz potrzebę dalszego zaangażowania w rozwój inicjatywy.

Prezydent Polski odbył w Dubrowniku także szereg spotkań bilateralnych m.in. z Sekretarzem Energii USA Chrisem Wrightem oraz Premierem Republiki Chorwacji Andrejem Plenkoviciem jak i z przedstawicielami polskiego biznesu uczestniczącymi w Forum Biznesu.

Rozmowy dotyczyły współpracy w ramach Trójmorza, bezpieczeństwa regionu oraz realizacji wspólnych projektów infrastrukturalnych, w tym w obszarze energetyki i transportu. Istotnym elementem była również promocja polskiego potencjału gospodarczego oraz roli Polski jako ważnego ogniwa w regionalnym systemie energetycznym.

Podczas szczytu w Dubrowniku do Inicjatywy jako partner strategiczny dołączyły Włochy.

Deklaracja XI Szczytu Inicjatywy Trójmorza

Autor zdjęcia: © Grzegorz Jakubowski/KPRP

Uroczystego otwarcia Forum dokonali Adam Andruszkiewicz – Sekretarz Stanu, Zastępca Szefa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz Piotr Breś – Wicemarszałek Województwa Lubelskiego, którzy podkreślali znaczenie aktywności młodego pokolenia w życiu publicznym oraz rolę Forum jako przestrzeni dialogu i współpracy w regionie Trójmorza.

Panele dotyczyły roli młodzieży w procesach decyzyjnych, znaczenia reprezentacji środowisk studenckich oraz konieczności aktywnego uczestnictwa młodego pokolenia w debacie publicznej na poziomie krajowym i międzynarodowym. Partnerami merytorycznymi tego dnia były: Fundacja Inicjatyw Rozwoju Obywatelskiego, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Nowa.org.pl. Wśród prelegentów znaleźli się m.in.: dr Marcin Gołębiowski – wiceprezydent Starachowic, Julia Bednarska-Leśniak – Przewodnicząca Parlamentu Studentów RP, Mateusz Kopaczyński – Rzecznik Praw Studenta RP, a także Giuseppe Adamo – członek Rady Programowej Nowa PL.

Drugi dzień Forum poświęcony został tematom związanym z rozwojem zawodowym, edukacją, rynkiem pracy oraz funkcjonowaniem młodych ludzi w przestrzeni informacyjnej. Szczególny nacisk położono na kwestie zatrzymywania młodych talentów w Polsce, kształtowania kompetencji przyszłości oraz wyzwań związanych z dynamicznym rozwojem technologii i mediów. Partnerami merytorycznymi były: Our Future Foundation, Warszawski Instytut Bankowości oraz Młodzieżowy Sejmik Województwa Lubelskiego. Wśród prelegentów znaleźli się m.in.: prof. dr hab. inż. Paweł Droździel – Prorektor ds. studenckich Politechniki Lubelskiej, ks. dr hab. Rafał Pastwa – dziennikarz i medioznawca, członek Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej (WNSiT KUL), a także Jakub Staniewski – Prezes Polskiego Stowarzyszenia Młodzieży.

Istotnym elementem programu były również panele realizowane w ramach wydarzenia towarzyszącego – Wschodniego Kongresu Młodych Liderów – organizowanego przez Europejski Dom Spotkań – Fundację Nowy Staw. Ich zakres obejmował zagadnienia współpracy międzynarodowej oraz znaczenia edukacji pozaformalnej w kontekście współczesnych przemian geopolitycznych i cyfrowych. Wydarzenie zgromadziło ponad 150 międzynarodowych uczestników, w tym z Polski, Ukrainy, Kazachstanu, Nigerii, Zimbabwe oraz Nowej Zelandii.

Całość wydarzenia uzupełniło power speech Julii Szeremety, które stanowiło inspirację dla uczestników i podkreśliło znaczenie zaangażowania, rozwoju osobistego oraz aktywnej postawy młodego pokolenia.

Szczyt w Dubrowniku wyrasta na jedno z najważniejszych spotkań dyplomatycznych w tej części Europy, głównie ze względu na radykalnie zmieniającą się architekturę bezpieczeństwa i nową dynamikę w relacjach z Waszyngtonem. Gospodarze z Chorwacji kładą ogromny nacisk na to, by Inicjatywa Trójmorza przestała być postrzegana wyłącznie jako forum dyskusyjne, a stała się twardym narzędziem realizacji interesów gospodarczych i obronnych.

Kluczowym wątkiem, który zdominuje kuluary i oficjalne panele, jest nowa doktryna amerykańskiej administracji, którą w swoich analizach punktuje Heritage Foundation. Stany Zjednoczone, działając w nowej rzeczywistości politycznej, zaczynają stawiać twarde warunki dotyczące współfinansowania bezpieczeństwa regionu.

Głównym celem spotkania będzie wypracowanie porozumienia, w ramach którego państwa członkowskie zobowiążą się do przeznaczania co najmniej półtora procent swojego PKB na tak zwaną infrastrukturę podwójnego zastosowania. Oznacza to, że budowane autostrady, mosty czy linie kolejowe muszą być od teraz projektowane w sposób umożliwiający błyskawiczny przerzut ciężkiego sprzętu wojskowego NATO, co bezpośrednio łączy rozwój gospodarczy z realnym wzmocnieniem wschodniej flanki.

Drugim filarem szczytu w Dubrowniku jest dążenie do całkowitej suwerenności energetycznej, określanej mianem ostatecznego odcięcia od rosyjskich wpływów. Agenda przewiduje forsowanie ambitnego planu rozbudowy sieci rurociągów LNG na całych Bałkanach. Ten system przesyłowy ma stać się „krwioobiegiem”, który połączy terminale na północy i południu Europy, umożliwiając masowy odbiór gazu z USA.

Dla Amerykanów jest to projekt strategiczny, pozwalający na ugruntowanie ich pozycji jako głównego dostawcy surowców, a dla krajów regionu, sposób na trwałe zablokowanie jakichkolwiek prób energetycznego szantażu w przyszłości. Wszystko to ma być sfinansowane przy znacznym udziale prywatnego kapitału i amerykańskich funduszy inwestycyjnych, które w Dubrowniku mają przedstawić konkretne harmonogramy wejścia kapitałowego w regionalne projekty.