W Dubrowniku Trójmorze kreśli nowe plany



Przed nami szczyt prezydentów państw Inicjatywy Trójmorza, zaplanowany na 28–29 kwietnia w Dubrowniku. Ma szansę stać się najbardziej konkretnym spotkaniem w historii tej grupy. W Chorwacji spotkają się liderzy 13 państw regionu oraz delegacja z USA.



Szczyt w Dubrowniku wyrasta na jedno z najważniejszych spotkań dyplomatycznych w tej części Europy, głównie ze względu na radykalnie zmieniającą się architekturę bezpieczeństwa i nową dynamikę w relacjach z Waszyngtonem. Gospodarze z Chorwacji kładą ogromny nacisk na to, by Inicjatywa Trójmorza przestała być postrzegana wyłącznie jako forum dyskusyjne, a stała się twardym narzędziem realizacji interesów gospodarczych i obronnych.



Kluczowym wątkiem, który zdominuje kuluary i oficjalne panele, jest nowa doktryna amerykańskiej administracji, którą w swoich analizach punktuje Heritage Foundation. Stany Zjednoczone, działając w nowej rzeczywistości politycznej, zaczynają stawiać twarde warunki dotyczące współfinansowania bezpieczeństwa regionu.



Głównym celem spotkania będzie wypracowanie porozumienia, w ramach którego państwa członkowskie zobowiążą się do przeznaczania co najmniej półtora procent swojego PKB na tak zwaną infrastrukturę podwójnego zastosowania. Oznacza to, że budowane autostrady, mosty czy linie kolejowe muszą być od teraz projektowane w sposób umożliwiający błyskawiczny przerzut ciężkiego sprzętu wojskowego NATO, co bezpośrednio łączy rozwój gospodarczy z realnym wzmocnieniem wschodniej flanki.



Drugim filarem szczytu w Dubrowniku jest dążenie do całkowitej suwerenności energetycznej, określanej mianem ostatecznego odcięcia od rosyjskich wpływów. Agenda przewiduje forsowanie ambitnego planu rozbudowy sieci rurociągów LNG na całych Bałkanach. Ten system przesyłowy ma stać się „krwioobiegiem”, który połączy terminale na północy i południu Europy, umożliwiając masowy odbiór gazu z USA.



Dla Amerykanów jest to projekt strategiczny, pozwalający na ugruntowanie ich pozycji jako głównego dostawcy surowców, a dla krajów regionu, sposób na trwałe zablokowanie jakichkolwiek prób energetycznego szantażu w przyszłości. Wszystko to ma być sfinansowane przy znacznym udziale prywatnego kapitału i amerykańskich funduszy inwestycyjnych, które w Dubrowniku mają przedstawić konkretne harmonogramy wejścia kapitałowego w regionalne projekty.

Czytaj więcej



Parlamentarny Szczyt Inicjatywy Trójmorza w Zagrzebiu



W dniach 24-25 marca w Zagrzebiu odbył się Parlamentarny Szczyt Inicjatywy Trójmorza. Końcową część szczytu wypełniły wystąpienia wiceprzewodniczących i wysokich przedstawicieli parlamentów państw uczestniczących oraz państw stowarzyszonych, a także przedstawicieli partnerów strategicznych i gości specjalnych. Podkreślono przy tym rosnące znaczenie polityczne oraz wielowymiarowy charakter Inicjatywy.



Mówcy w szerokim konsensusie potwierdzili znaczenie Inicjatywy Trójmorza jako platformy wzmacniającej łączność regionalną, konwergencję gospodarczą oraz odporność Europy Środkowej i Wschodniej. Szczególny nacisk położono na rozwój infrastruktury w obszarze transportu, energetyki i łączności cyfrowej, a także na wzmacnianie bezpieczeństwa energetycznego i dywersyfikację źródeł energii.



Wiele delegacji podkreśliło, że Inicjatywa powinna pozostać komplementarna wobec ram Unii Europejskiej oraz przyczyniać się do realizacji wspólnych celów UE, w tym spójności, konkurencyjności i zielonej transformacji. Zwrócono także uwagę na konieczność dostosowania inwestycji do celów zrównoważonego rozwoju, przy zapewnieniu dobrego zarządzania, przejrzystości oraz efektywnego wykorzystania środków publicznych i prywatnych. Uczestnicy zwrócili również uwagę na coraz bardziej złożone środowisko geopolityczne. Ponownie wyrażono silne i nieprzerwane wsparcie dla Ukrainy oraz jednoznacznie potępiono rosyjską agresję. Podkreślono także szersze implikacje bezpieczeństwa wynikające z trwających konfliktów, wskazując na potrzebę wzmacniania odporności poprzez rozwój infrastruktury, mobilności wojskowej oraz regionalnej współpracy w obszarach obronności i energetyki.



W dyskusji dodatkowo zaakcentowano strategiczną wartość dyplomacji parlamentarnej. Uczestnicy wezwali do bardziej uporządkowanego i ciągłego zaangażowania parlamentów, w tym do tworzenia trwałych mechanizmów współpracy oraz wzmacniania współpracy z rządami, ekspertami i środowiskiem biznesowym. Podkreślono znaczenie wymiany najlepszych praktyk oraz zapewnienia stałej uwagi politycznej dla Inicjatywy.



Wystąpienia partnerów strategicznych i państw stowarzyszonych potwierdziły rosnący międzynarodowy wymiar Inicjatywy. Podkreślono jej rolę nie tylko jako regionalnej platformy infrastrukturalnej, lecz także jako narzędzia wzmacniania szerszej współpracy europejskiej i transatlantyckiej, a także wspierania polityki rozszerzenia Unii Europejskiej i integracji państw partnerskich. Zwrócono również uwagę na konkretne efekty kluczowych projektów w obszarach energetyki, infrastruktury i innowacji, wskazując jednocześnie na potrzebę przyspieszenia ich realizacji w celu zapewnienia widocznych korzyści dla obywateli i gospodarki regionu.



Szczyt zakończył się przedstawieniem i przyjęciem Wspólnej deklaracji przewodniczących parlamentów oraz wysokich przedstawicieli państw uczestniczących w Inicjatywie Trójmorza. Dokument potwierdza wspólne zaangażowanie na rzecz wzmacniania łączności, odporności i współpracy w regionie trzech mórz, przy jednoczesnym wsparciu relacji transatlantyckich oraz polityki rozszerzenia Unii Europejskiej. Uczestnicy stanowczo potępili rosyjską agresję na Ukrainę oraz ponownie wyrazili niezachwiane poparcie dla suwerenności, niepodległości i integralności terytorialnej Ukrainy, jak również dla wysiłków na rzecz osiągnięcia kompleksowego, sprawiedliwego i trwałego pokoju. Wspólna deklaracja wzywa także do dalszego wzmacniania współpracy parlamentarnej poprzez regularne spotkania na wysokim szczeblu, lepszą koordynację między parlamentami narodowymi oraz intensywniejsze zaangażowanie odpowiednich interesariuszy, w tym sektora prywatnego.



Parlamentarny szczyt został oficjalnie zamknięty przez przewodniczącego chorwackiego parlamentu, który ogłosił przyjęcie Wspólnej deklaracji oraz wyraził uznanie dla wsparcia ze strony państw stowarzyszonych Inicjatywy – Albanii, Czarnogóry, Mołdawii i Ukrainy – oraz partnera strategicznego, Turcji. Jednocześnie życzył powodzenia Słowacji w przejęciu przewodnictwa w Inicjatywie Trójmorza po szczycie w Dubrowniku w kwietniu 2026 roku.



Autor zdjęcia: Hina/Edvard Šušak

Czytaj więcej