Inicjatywa Trójmorza (IT) jest formatem współpracy 12 państw wschodniej flanki UE w zakresie rozbudowy infrastruktury transportowo-komunikacyjnej na osi północ-południe, tranzytu surowców energetycznych i energii elektrycznej w trójkącie Bałtyk-Morze Czarne-Adriatyk i rozwoju cyfryzacji. Warunkiem członkostwa w IT jest członkostwo w Unii Europejskiej.

Ukraina do UE nie należy, ale posiada z nią umowę stowarzyszeniową, a w jej ramach pogłębioną i całościową strefę wolnego handlu (DCFTA). Od 2017 r. miała też ruch bezwizowy z UE. Nie było to równoznaczne ze swobodnym przepływem osób, ale znacznie go ułatwiało. Skala wzajemnej otwartości między UE a Ukrainą jest więc dostatecznie duża, by współpraca Kijowa z państwami IT była obopólnie korzystna.

28 lutego – cztery dni po rosyjskiej pełnoskalowej agresji na Ukrainę, prezydent Wołodymyr Zełenśkyj podpisał wniosek o niezwłoczne przyjęcie swego kraju do Unii Europejskiej w ramach specjalnej przyśpieszonej procedury akcesyjnej. Został w tym zamyśle entuzjastycznie poparty przez Polskę i państwa bałtyckie. Rozszerzenie UE na jakikolwiek ubogi kraj jest jednak odrzucane przez wyborców w wiodących państwach Unii, a ich demokratyczne rządy muszą brać pod uwagę opinię swych elektoratów.

Ukraina dostała zaproszenie na pierwszy szczyt IT do Dubrownika w 2016 r. Niestety zorientowany na Niemcy obóz prezydenta Petra Poroszenki, nie skorzystał zeń, kierując się niechęcią Berlina do tej inicjatywy. Okazja minęła. Dziś Ukraińcy są rozczarowani brakiem przynależności do IT, a Nord Stream 2 i polityka Berlina wobec rosyjskiej inwazji, symbolizowana przez „historię pięciu tysięcy hełmów” i niechęć RFN do szybkiego nałożenia całościowych (obejmujących zakaz handlu ropą i gazem ziemnym oraz wykluczenie wszystkich rosyjskich banków z systemu SWIFT) sankcji na Rosję, ukazał im rzeczywisty obraz Niemiec. Na ich tle współdziałanie z Polską, tym bardziej, że wspierane przez Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię, jawi się coraz atrakcyjniej – pisze dla tvp.info – Przemysław Żurawski vel Grajewski. (źródło: tvp.info)

Inicjatywa Trójmorza, obejmująca 13 państw, umacnia swoją pozycję jako jeden z najbardziej dynamicznych regionów Europy. W Dubrowniku podkreślano znaczenie rozwoju infrastruktury transportowej na osi północ–południe, a także projektów energetycznych i cyfrowych, które mają kluczowe znaczenie dla dalszego wzrostu i zwiększania odporności gospodarek.

Wyraźny akcent pierwszego dnia położony został na rolę Polski jako jednego z liderów inicjatywy. Prezydent RP Karol Nawrocki w swoim wystąpieniu wskazywał, że Trójmorze wzmacnia konkurencyjność Europy i przyczynia się do pogłębiania współpracy w regionie.

”Polska pełni rolę zarówno państwa założycielskiego, jak i nieustannego orędownika tej inicjatywy; postrzegam tę inicjatywę jako podstawę konkurencyjności Europy i motor współpracy transatlantyckiej” – podkreślał Prezydent.

Z polskiej perspektywy szczególnie mocno wybrzmiała kwestia relacji transatlantyckich, Prezydent podkreślał znaczenie współpracy ze Stanami Zjednoczonymi jako strategicznym partnerem oraz potrzebę dalszego zaangażowania w rozwój inicjatywy.

Prezydent Polski odbył w Dubrowniku także szereg spotkań bilateralnych m.in. z Sekretarzem Energii USA Chrisem Wrightem oraz Premierem Republiki Chorwacji Andrejem Plenkoviciem jak i z przedstawicielami polskiego biznesu uczestniczącymi w Forum Biznesu.

Rozmowy dotyczyły współpracy w ramach Trójmorza, bezpieczeństwa regionu oraz realizacji wspólnych projektów infrastrukturalnych, w tym w obszarze energetyki i transportu. Istotnym elementem była również promocja polskiego potencjału gospodarczego oraz roli Polski jako ważnego ogniwa w regionalnym systemie energetycznym.

Podczas szczytu w Dubrowniku do Inicjatywy jako partner strategiczny dołączyły Włochy.

Deklaracja XI Szczytu Inicjatywy Trójmorza

Autor zdjęcia: © Grzegorz Jakubowski/KPRP